Tsjechische tekstdichter Pavel Žák, bekend van Holky z naší školky, overleden op 85-jarige leeftijd

Tekstdichter, componist en radioregisseur Pavel Žák is zondag in Praag op 85-jarige leeftijd overleden. Zijn zoon Přemysl Žák bevestigde het overlijden aan de Tsjechische media. Žák werd op 28 augustus 1941 geboren in Rychnov nad Kněžnou, in het noordoosten van Tsjechië. De stad ligt in het heuvelachtige berggebied de Orlické hory, aan de grens met Polen.

Žák studeerde harmonie en compositie aan de Praagse kunstenacademie AMU, voluit de Academie voor Muzische Kunsten. Hij werkte er eerst als leraar en methodoloog. Daarna werd hij tekstdichter en regisseur bij de Tsjechoslowaakse radio, de voorganger van de huidige publieke omroep Český rozhlas. Hij maakte er programma’s als Houpačka en Junior 30, twee muziekprogramma’s gericht op een jong publiek. Ook werkte hij mee aan de Tsjechoslowaakse inzending voor de wereldexpo van Montreal in 1967. Die wereldexpo was een van de grootste wereldtentoonstellingen van die tijd, een belangrijk podium voor Tsjechoslowaakse cultuur in het buitenland.

Als tekstdichter bouwde Žák een lange reeks hits op. Hij schreef de tekst van de hit Holky z naší školky, met muziek van Karel Vágner en gezongen door het duo Stanislav Hložek en Petr Kotvald, en van Duhová víla, gezongen door Hana Zagorová. Zagorová was een van de populairste zangeressen van Tsjecho-Slowakije in de jaren zeventig en tachtig. Hij werkte verder samen met onder anderen Hana Hegerová, Helena Vondráčková en Marie Rottrová. Dat zijn allemaal gevestigde namen in de Tsjechische en Slowaakse popmuziek van de tweede helft van de twintigste eeuw. Hegerová geldt in Tsjechië als een van de bekendste chansonzangeressen van haar generatie. Vondráčková en Rottrová waren veelgevraagde popzangeressen, Vágner leidde naast zijn werk als componist ook zijn eigen orkest. Sinds 1963 schreef hij naar eigen zeggen meer dan 1300 liedteksten, in een stijl die hij zelf pop-chanson noemde. Chanson is een stijl van verhalende, literaire liedjes die oorspronkelijk uit Frankrijk komt. Žák combineerde die vorm met de lichtere, radiovriendelijke popmuziek van zijn tijd.

Zijn carrière bij de staatsradio liep niet zonder onderbreking. Een lied dat Žák in 1969 samen met zanger Karel Černoch maakte, won dat jaar de Gouden Lier van Bratislava. Die prijs voor het beste Tsjechoslowaakse lied van het jaar werd uitgereikt op een jaarlijks songfestival in de huidige Slowaakse hoofdstad. De communistische censuur zag er echter een protest in tegen de bezetting van Tsjecho-Slowakije in 1968 door troepen van het Warschaupact. Het Warschaupact was de militaire alliantie van de Sovjet-Unie en haar bondgenoten in het toenmalige Oostblok. Het lied werd verboden en Žák werd daarop ontslagen bij de Tsjechoslowaakse radio. Karel Černoch, met wie Žák het lied schreef, was destijds een populaire zanger in Tsjecho-Slowakije. Tsjecho-Slowakije bestond toen nog als één land en splitste zich later op in Tsjechië en Slowakije.

Zijn werk bleef na de val van het communisme erkend. President Miloš Zeman kende Žák in 2021 een medaille voor verdienste in cultuur en kunst toe. Dat is een van de hoogste staatsonderscheidingen van Tsjechië. Zeman was destijds de zittende president van Tsjechië. Platenmaatschappij Supraphon, de grootste platenmaatschappij van Tsjechië, bracht rond zijn tachtigste verjaardag een zesdelige verzamelbox met zijn werk uit.