Pavel grijpt in bij nachtelijke stemming over Tsjechische omroepbijdrage

President Petr Pavel noemt de zaterdagse stemming over de omroepbijdrage in de Tsjechische Tweede Kamer (Poslanecká sněmovna) een bron van ernstige pochybnosti, twijfels, over de bedoelingen van de indieners, schreef hij op X. Hij volgt de vastgelopen situatie in de Kamer met zorg. Volgens Pavel ondermijnen de onverwachte agendering en de nachtelijke weekendstemming het vertrouwen in goede bedoelingen. Hij riep politici op de emoties te bedaren en de geldende Kamerregels te volgen. Coalitie en oppositie moeten het onderling respect herstellen, zei hij. Publieke omroep is volgens hem een fundamentele pijler van de Tsjechische democratie. Zo’n grote wijziging verdient eerst brede discussie met deskundigen en het publiek, voordat ze onomkeerbaar wordt doorgevoerd.

Het wetsvoorstel waarop Pavel reageert, schaft de verplichte omroepbijdrage af. Huishoudens en bedrijven in Tsjechië betalen die nu aan de publieke zender Česká televize en de publieke radio-omroep Český rozhlas. Pavel is een onafhankelijk gekozen president en voormalig NATO-generaal. Zijn ambt is in Tsjechië vooral ceremonieel, maar hij mengt zich regelmatig in het politieke debat. De coalitiepartijen ANO, SPD en Motoristé sobě van premier Andrej Babiš willen de omroepbijdrage schrappen. Babiš leidt de partij ANO. Hij vormt met de SPD van Kamervoorzitter Tomio Okamura en de liberale Motoristé sobě de regeringscoalitie. Vrijdagavond liep de behandeling van het voorstel in de Kamer uit op een nachtelijke stemming. Daaraan ging een week van toenemende spanning vooraf, zowel over de inhoud van het voorstel als over de manier waarop het werd behandeld. De oppositiepartijen ODS, STAN en KDU-ČSL verzetten zich tegen beide.

Premier Andrej Babiš vergeleek die confrontatie bij het Kamergebouw zaterdag met de bestorming van het Capitool in Washington. Hij noemde die gebeurtenis ongelooflijk en vroeg de oppositie opnieuw om te stoppen met het aanwakkeren van onrust. Een politiewoordvoerster meldde dat bij het incident in Praag niemand werd aangehouden of gewond raakte. Dat was anders bij de bestorming van het Capitool.

Voorstanders van zo’n omzetting noemen een vaste begrotingspost voorspelbaarder dan de huidige bijdrage. Die wordt nu nog per huishouden en bedrijf afzonderlijk geïnd. Tegenstanders vrezen dat de regering daarmee meer directe invloed krijgt op de financiering van de omroepen. Tot die tegenstanders horen de oppositiepartijen en delen van het personeel van Česká televize en Český rozhlas. Zij zien een risico voor de onafhankelijkheid van de omroepen ten opzichte van de politiek van de dag. Pavels oproep tot bredere discussie raakt precies dat punt: onafhankelijkheid hoort niet in een nachtelijke stemming te worden beslist, maar na grondig debat.

In zijn eerste inhoudelijke reactie op het nachtelijke drama in de Kamer weerlegde premier Andrej Babiš de beschuldiging dat de regering de publieke omroepen zou afbreken of nationaliseren. De financiering van Česká televize en Český rozhlas wordt voortaan rechtstreeks wettelijk gegarandeerd als verplichte begrotingsuitgave. Die komt in plaats van de omroepbijdrage, zonder dat de bestaande wet op ČT en ČRo verder wijzigt. Het kabinet begrootte die mandatoire uitgave eerder al op 5,74 miljard kroon voor ČT en 2,065 miljard kroon voor ČRo. Die nieuwe regeling moet op 1 januari 2027 ingaan.