Šlachta overweegt vertrek uit ANO-fractie na ergernis over Znojmo-campagne

Senator Robert Šlachta, die de partij Přísaha leidt, zit zelf sinds twee jaar in de senaatsfractie van regeringspartij ANO, de partij van premier Andrej Babiš. Tijdens de zondagse verkiezingsdebatten op de Tsjechische publieke televisie maakte hij bekend dat hij overweegt die fractie te verlaten voor een andere. Een senaatsfractie bundelt senatoren van verwante politieke kleur en bepaalt mee welke commissies en functies ze krijgen. Welke fractie Šlachta kiest, weegt dus mee in zijn invloed op toekomstige senaatsdebatten. Šlachta zegt zich geërgerd en gekwetst te voelen door de manier waarop ANO in Znojmo campagne voerde tegen een Přísaha-kandidaat en noemt de communicatie richting hem onprettig. Hij zegt inmiddels met andere fracties in gesprek te zijn.

Achter die ergernis zit een slepende kwestie rond Přísaha-kandidaat Pavel Černý, die in Znojmo meedeed als senaatskandidaat. Nadat hij zelf in de eerste ronde was uitgeschakeld, gaf Černý zijn steun aan TOP 09-kandidaat Tomáš Třetina voor de tweede ronde; Třetina won daarmee de zetel, ten koste van ANO-kandidaat Jiří Kyněra. Znojmo ligt in het zuiden van Tsjechië, tegen de grens met Oostenrijk. In een Tsjechische senaatsverkiezing gaan de twee kandidaten met de meeste stemmen door naar een tweede ronde als niemand meteen een meerderheid haalt. Černý zelf haalde in die eerste ronde maar 5,04 procent van de stemmen, 2.033 in totaal, tegen 35,55 procent voor Třetina en 22,28 procent voor Kyněra.

ANO-fractievoorzitter in de Senaat Jana Mračková Vildumetzová noemt het optreden van Černý tegenover Kyněra onacceptabel, maar een eventueel vertrek van Šlachta uit de fractie noemt ze legitiem. Ze erkent dat ANO er onvoldoende in slaagde haar eigen kiezers voor de Senaat te mobiliseren.

Dat laatste blijkt ook uit de landelijke uitslag van deze senaatsverkiezingen. ANO won geen van de 27 zetels die bij deze senaatsverkiezingen werden verdeeld. De senaatsfractie van de partij telt nu 14 leden. Vertrekt Šlachta, dan zakt dat naar 13. Na de verkiezingen tekenen zich nieuwe verhoudingen af in de Senaat, de hogere kamer van het Tsjechische parlement. Die kamer controleert wetten van de Tweede Kamer, maar wordt niet via dezelfde route gekozen. Een gecombineerde fractie van ODS en TOP 09 wordt met 31 leden de grootste, gevolgd door STAN met 18 en KDU-ČSL met 13 leden. Die drie groepen voeren in de Tweede Kamer oppositie tegen Babišs regering, wat de positie van ANO in de Senaat verder verzwakt.

Landelijk lag de opkomst bij de tweede ronde op 21,12 procent, de hoogste tweede-ronde-opkomst sinds 2010. Bij de eerste ronde, die samenviel met de gemeenteraadsverkiezingen, stemde nog 43,31 procent van de kiezers. Senatoren zitten telkens voor een langere termijn dan de leden van de Tweede Kamer, zodat de samenstelling van de Senaat na elke verkiezing maar ten dele verandert. Přísaha, de partij van Šlachta, had in Znojmo zelf geen kandidaat meer in de tweede ronde en moest het dus doen met de steun die Černý aan een andere kandidaat gaf. Precies daarover liep het nu, na twee jaar, mis tussen Šlachta en ANO.