Pavel onderscheidt 51 Tsjechen, van olympisch kampioene tot omgekomen gemeentebediende

President Petr Pavel heeft op 28 oktober staatsonderscheidingen uitgereikt aan 51 mensen. Dat gebeurde in de Vladislavzaal van het Praagse kasteel, op de nationale feestdag die de oprichting van Tsjecho-Slowakije in 1918 herdenkt. Een deel van de laureaten ontving de onderscheiding postuum. De Vladislavzaal, de grote feestzaal van het kasteel, is elk jaar het vaste decor voor deze ceremonie. Het Praagse kasteel is de ambtswoning van de president en ligt hoog boven de Tsjechische hoofdstad.

De hoogste onderscheiding, de Orde van de Witte Leeuw, ging dit jaar naar vier mensen. Actrice Iva Janžurová en bioloog-fysioloog Helena Illnerová kregen hem tijdens hun leven. Gymnastiekkampioene Věra Čáslavská, olympisch kampioene uit de jaren zestig, en filmregisseur Miloš Forman ontvingen hem postuum. Forman is internationaal bekend van films als Amadeus.

De Orde van Tomáš Garrigue Masaryk, de tweede hoogste onderscheiding en genoemd naar de eerste president van Tsjecho-Slowakije, ging onder meer naar oud-senator en burgemeester Jaroslav Kubera. Ook dissident en oud-minister van Buitenlandse Zaken Jiří Dienstbier en grondwettelijk rechter Eliška Wagnerová ontvingen hem, allen postuum. Mensenrechtenactiviste Elena Gorolová en Holocaust-overlevende Milena Grenfell-Baines kregen de onderscheiding tijdens hun leven.

Ook diplomaat Vladimír Vochoč kreeg de Orde van Tomáš Garrigue Masaryk, postuum. Dat was voor zijn werk als Tsjechoslowaaks consul in het Franse Marseille tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij hield het consulaat negen maanden na de val van Frankrijk draaiend en hielp zo duizenden mensen aan papieren om te vluchten. Na februari 1948 belandde hij onder het nieuwe communistische bewind alsnog in een werkkamp, ondanks zijn verdiensten tijdens de oorlog. Zijn verhaal kreeg daardoor decennialang geen erkenning in eigen land. Pas na de val van het communisme kwam zijn naam weer naar boven, en nu eert de huidige president hem alsnog.

Gemeentebediende Libor Cicvárek kreeg postuum de Medaille voor Heldendom. Dat was voor zijn optreden bij een schietpartij in het gemeentehuis van het Noord-Boheemse Chřibská op 19 januari 2026, waarbij hij zelf omkwam. Hij bracht de burgemeester, die twee keer was geraakt, in veiligheid en waarschuwde collega’s telefonisch. Hij barricadeerde ook deuren om de schutter tegen te houden, voordat hij zelf werd getroffen. Zes mensen raakten gewond bij het incident en de schutter maakte daarna een einde aan zijn leven. De Medaille voor Heldendom is een eigen onderscheiding, los van de twee ordes, voor wie met gevaar voor eigen leven anderen redt. De president kent die medaille meestal toe aan agenten, brandweerlieden of gewone burgers die in een noodsituatie ingrepen.

Pavel waarschuwde in zijn toespraak bij de ceremonie dat de samenleving zich moet voorbereiden op toekomstige crises. Hij noemde sabotage en cyberaanvallen op kritieke infrastructuur, pogingen om de publieke opinie te beïnvloeden, en het verlies van vertrouwen in instituties, media en wetenschap. Hij bekritiseerde verder dat de overheid meer dan een miljard kroon leent voor gewoon verbruik in plaats van investeringen. Zo schuift de overheid volgens Pavel de kosten van de huidige welvaart af op volgende generaties, via de staatsschuld.