Babiš noemt voorstellen voor nieuwe eigen middelen EU-begroting onaanvaardbaar

Premier Andrej Babiš noemde de voorstellen van de Europese Commissie voor nieuwe eigen middelen van de EU-begroting op 15 oktober volledig onaanvaardbaar voor Tsjechië. Dat zei hij vlak voor de start van een EU-top in Brussel over de meerjarige begroting. Hij maakt vooral bezwaar tegen plannen om een deel van de opbrengsten uit tabaksaccijns naar de EU-begroting te laten vloeien. Ook de handel in ETS-emissierechten voor CO2-uitstoot en de nieuwe CBAM-heffing op ingevoerde goederen zouden daaraan moeten bijdragen. Bedrijven die veel broeikasgassen uitstoten moeten binnen het Europese emissiehandelssysteem ETS rechten kopen om die uitstoot toe te staan. Die heffingen vormen de kern van het plan voor nieuwe eigen middelen: belastinginkomsten die rechtstreeks naar Brussel gaan. Nu betalen de lidstaten de EU-begroting zelf, vooral via een bijdrage op basis van hun nationale inkomen. Een deel van de nieuwe heffingen zou de lidstaten juist eigen belastinginkomsten ontnemen, waardoor er minder ruimte overblijft voor hun eigen begroting. CBAM is daarbij de nieuwste heffing: een EU-tarief op producten die van buiten de EU worden ingevoerd en veel broeikasgassen uitstoten. Die heffing moet bedrijven in de EU beschermen tegen concurrenten met minder strenge klimaatregels.

Volgens Andrej Babiš schuift Tsjechië daarnaast steeds meer richting een netto-betaler op. Dat zou betekenen dat het land meer aan de EU-begroting afdraagt dan het terugkrijgt. Babiš verzet zich daarom tegen nieuwe inkomstenbronnen voor de EU-begroting die ten koste gaan van de lidstaten zelf. Tsjechië trad ruim twee decennia geleden toe tot de Europese Unie. Het land ontving sindsdien jarenlang meer geld uit Brussel dan het afdroeg, vooral via cohesiefondsen voor infrastructuur en regionale ontwikkeling.

Het Ierse voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie bemiddelt dit half jaar in de begrotingsonderhandelingen. Elke lidstaat neemt om de beurt dat voorzitterschap op zich. Het stelde voor de meerjarige begroting te verlagen tot 1,622 biljoen euro voor de periode 2028-2034. Dat is 8 procent, omgerekend 141 miljard euro, minder dan het Commissievoorstel van 1,763 biljoen euro uit juli 2025. Dat voorstel, het meerjarig financieel kader of MFK, bepaalt hoeveel geld de EU in totaal mag uitgeven. Het is de inzet van de hele EU-top in Brussel. Een akkoord over het MFK vereist instemming van alle lidstaten in de Raad van de Europese Unie, en van het Europees Parlement.

Tsjechië neemt op de top deel aan het overleg van de Friends of Cohesion, een groep van ongeveer zestien lidstaten die vasthoudt aan ruime cohesiemiddelen in de EU-begroting. Tot die groep hoort onder meer Italië, onder de Italiaanse premier Giorgia Meloni. Cohesiemiddelen zijn EU-steun voor armere regio’s en infrastructuur, waarvan Tsjechië al jaren profiteert. Dat geld gaat vooral naar regio’s met een lager inkomen per inwoner dan het EU-gemiddelde, waaronder delen van het land buiten de hoofdstad Praag. Andere lidstaten, onder wie Zweden, Duitsland en Nederland, eisen juist diepere bezuinigingen op de begroting.

De EU-top in Brussel, die op 15 oktober begon, ging naast de begroting ook over het Europese concurrentievermogen en hoge energieprijzen. Tot er een akkoord ligt over het meerjarig financieel kader, blijft onduidelijk hoeveel geld Tsjechië straks aan de EU afdraagt, en hoeveel het via cohesiesteun terugkrijgt.