EU herhaalt dat premier Babiš mogelijk in belangenconflict verkeert

Premier Andrej Babiš bevindt zich mogelijk in een belangenconflict bij de besteding van EU-landbouwgeld, meldt de Europese Commissie (DG AGRI) opnieuw in een brief. Zijn situatie vormt volgens de Commissie een belangenconflict in de zin van artikel 61, lid 3, van de Europese financiële verordening. De maatregelen die Tsjechië daartegen meldde, zijn volgens artikel 61, lid 1 van die verordening onvoldoende om het conflict op te lossen. Die regels moeten voorkomen dat iemand met een eigen financieel belang beslist over EU-geld. Het trustfonds RSVP biedt volgens de Commissie geen oplossing. Babiš bracht zijn belang in voedingsconcern Agrofert in februari in dat fonds onder, maar zijn kinderen gelden er als begunstigden van. Agrofert is het chemie-, voedings- en mediaconcern dat Babiš opbouwde voordat hij in de politiek ging. Het telt tientallen dochterbedrijven in Tsjechië en daarbuiten. Hij droeg zijn aandeel pas na zijn aantreden als premier over aan het trustfonds, als voorwaarde om te mogen functioneren zonder dat dat belang in de weg zit.

Andrej Babiš wijst de conclusies van de Commissie zelf herhaaldelijk van de hand. Hij noemt de kwestie onzin en zegt zich er niet mee bezig te houden. Hij stelt ook dat hij Agrofert niet meer bezit en er geen voordeel van heeft. Babiš leidt sinds zijn verkiezingswinst van vorig najaar de Tsjechische regering, met zijn partij ANO.

Transparency International ČR onderzoekt in Tsjechië corruptie en belangenverstrengeling bij de overheid. Transparency International ČR meldt dat ze de brief van DG AGRI op 14 september ontving. Op 5 oktober kreeg ze van de Commissie toestemming om de inhoud openbaar te maken; de brief zelf bleef, als gevoelig stuk, vertrouwelijk. Zulke correspondentie tussen de Commissie en een EU-land wordt doorgaans niet openbaar gemaakt. Volgens TI-directeur David Kotora bewijst de brief dat Babiš zijn belofte aan kiezers en aan de president niet is nagekomen. Die belofte ging over het regelen van zijn vermogenspositie vóór zijn aantreden als premier. Kotora roept Babiš op als regeringsleider af te treden. Die oproep komt niet van een overheidsinstantie, maar van de organisatie zelf. Aftreden kan Babiš alleen zelf besluiten, of een parlementaire meerderheid kan dat afdwingen via een motie van wantrouwen.

De Europese Commissie meldt dat ze de uitbetaling van ongeveer 3,18 miljoen euro aan Europese landbouwsubsidies voor bedrijven van Agrofert al heeft opgeschort. Dat is omgerekend circa 77 miljoen kronen. De opschorting geldt voor zes maanden, met terugwerkende kracht tot december 2025. Ze hangt samen met het vermoede belangenconflict van Babiš rond zijn vroegere bedrijf. Het geld komt uit het Europees Fonds voor plattelandsontwikkeling. Dat fonds subsidieert landbouwbedrijven in de hele Unie, voor zaken als investeringen in boerderijen en verduurzaming.

De Europese Commissie (DG AGRI) schrijft daarnaast dat ze alle maatregelen zal nemen die nodig zijn om de financiële belangen van de Unie te beschermen. Dat kan het opschorten van betalingstermijnen of van betalingen zelf zijn, of het toepassen van financiële correcties. Ook blijft de Commissie de Tsjechische controlesystemen voor het landbouwbeleid volgen. Dat moet waarborgen dat die niet door een belangenconflict worden beïnvloed.